Cách trung tâm Hà Nội khoảng 15 cây số, làng Cự Đà, Thanh Oai, Hà Nội không chỉ được biết đến như một làng hai nghề truyền thống nổi tiếng là nghề làm miến và làm tương, mà còn là một không gian văn hóa độc đáo, nơi vẫn còn lưu giữ được khoảng 50 ngôi nhà cổ vẹn nguyên lối kiến trúc nhà Việt ở vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Vốn di tích vật thể đặc biệt đó tạo cho Cự Đà một nét cổ kính, trầm mặc hiếm gặp đã được nhắc đến trong nhiều công trình khảo cứu. Cùng với Đường Lâm, Cự Đà là một trong hai ngôi làng cổ còn lại của thủ đô và là điểm đến thú vị đối với những người mê tìm hiểu những nét văn hóa đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Nằm tiếp giáp với con sông Nhuệ, Làng Cự Đà cổ là tên gọi của 1 trong 3 thôn bao gồm: Khúc Thủy, Khe Tang, Cự Đà thuộc xã Cự Khê, Thanh Oai, Hà Nội. Trong 3 thôn của xã thì Cự Đà có tuổi đời lâu nhất, nơi lưu giữ nhiều vốn văn hóa quý. Giá trị nhất phải kể đến những ngôi nhà cổ trên 100 tuổi mang đặc trưng của lối kiến trúc đồng bằng Bắc Bộ. Những ngôi nhà gỗ với ngói mũi hài, cột lim, hoa văn trên cửa, hiên cầu kỳ không khác gì trang trí đình chùa, qua năm tháng vẫn được dân làng giữ gần như nguyên bản.
Ông Vũ Văn Bằng - Trưởng Ban văn hóa xã Cự Khê - Thanh Oai - Hà Nội cho biết: "Kiểu kiến trúc cổ của những ngôi nhà ở Cự Đà hiện còn rất ít ở Việt Nam, điều này đã khiến Cự Đà trở thành điểm đến của nhiều nhà nghiên cứu văn hóa và cả những người mê nhà cổ, sẵn sàng trả giá cao để mua lại, nhưng trong làng chưa có ai bán hay đổi nhà. Từ lâu, người làng đã âm thầm gìn giữ nếp nhà của mình tránh khỏi những tác động của cơn lốc đô thị hóa đang lan rộng".
Những ngôi nhà, con ngõ, mái chùa cong cong trầm mặc đã trở thành những di sản vô giá để Cự Đà được ví như một bức tranh quê chỉ có thể bắt gặp ở những năm đầu thế kỉ 20. Nức tiếng với hai nghề truyền thống là nghề làm miến và làm tương, đến Cự Đà, du khách cũng có thể được tận mắt chứng kiến khung cảnh sản xuất rộn ràng và hương vị đặc trưng của miến dong hay tương nếp làng Cự. Với nhiều thế mạnh về mặt di tích, lại là một làng nghề đang ngày đêm nhộn nhịp, Cự Đà đáng để được coi là một địa điểm du lịch về một làng Việt cổ còn bảo toàn nhiều sắc thái truyền thống.
Nguồn VTV.vn