Kiến trúc Huế đẹp không phải lớn hay nhỏ mà do tỷ lệ với cảnh quan và tỷ lệ với chính nó.
Nhiều công trình có tỷ lệ khớp với tỷ lệ vàng, như Ngọ Môn, Hiển Lâm Các. Nhiều người cho rằng cái chuẩn mà từ đó các kiến trúc lấy làm tỷ lệ là con người. Những ông quan đứng hai bên Bái đình các lăng đều be bé. Các ông quan đó hài hoà với các kiến trúc lăng, các kiến trúc lăng có tỷ lệ hài hoà với cảnh thiên nhiên, tạo nên một sự hài hoà với cảnh quan thiên nhiên, tạo nên sự hài hoà gần gũi với con người. Lăng vua Tự Đức là một mẫu mực cho nhận định đó.
Đặc điểm thứ hai của kiến trúc đô thị cổ của Huế là kiến trúc phải phù hợp với thời tiết mưa dầm nắng gắt, lụt bão hằng năm. Bộ mái của nhà rường Huế chịu đựng được mưa gió, bão. Sống trong nhà rường trời nóng thì mát, trời lạnh thì ấm. Trong nhà có rầm thượng để phòng khi nhà bị ngập nước có chỗ cao để "chống lụt". Nhà rường thường có 3 gian hai chái. Gian giữa thờ Phật và thờ tổ tiên, chái tây dành cho con trai sinh hoạt học hành, chái đông dành cho con gái may vá thêu thùa.Ba bốn thế hệ sống dưới một mái nhà, người chết (bài vị trên bàn thờ tổ tiên) hiện hữu trong đời sống hiện tại (chủ nhà) và tương lai (con cháu).
Nhà rường thường dựng trong một khu vườn, trước nhà có sân vườn, trước nhà có sân, hồ và bình phong. Trời nóng sinh hoạt ngoài sân, mở hết cửa bảng khoá dựng qua một bên, kéo cái nội thất ra ngoại thất, ngược lại trời mát sinh hoạt trong nhà, mở hết các cửa bảng khoa kéo cái ngoại thất sân hồ cây cảnh vào nhà. Lúc ban đầu, nhà cửa các quan, các phủ phòng Nguyễn Phước tộc thường dựng ở gần sông. Trước hoặc sau các nhà đều có bến sông. Môi trường sống không những có cảnh quanh nhà vườn mà còn có cả sông nước. Thiên nhiên hiện hữu trong đời sống rất đậm.
Đặc điểm thứ ba của kiến trúc đô thị cổ của Huế là tính cách tâm linh. Có một thế giới vô hình hiện hữu trong đời sống hữu hình. Kinh Thành lấy núi Ngự Bình làm bình phong, ngăn cản ma quỷ đến quấy phá, mỗi kiến trúc cho đời sống (nhà rường, chùa) và người chết (lăng mộ) đều có bình phong. Cả vùng tây nam Huế dành cho chùa chiền, lăng tẩm, điện đàn cúng tế mang nặng tính chất tâm linh. Hồi đầu thế kỷ XX, Bác sĩ Sallet và ông Nguyễn Đình Hoè liệt kê có đến 63 nơi thờ cúng của nhà nước và dân gian trên đất Huế.
Ngày nay người Huế và cả người ngoài Huế (đặc biệt là người Nam bộ) đã thấy được cái đẹp và cái ưu việt của kiến trúc nhà rường Huế. Nhiều khu nhà rường hiện đại vừa ra đời hoặc mới được chỉnh trang lại: Phú Mộng (Kim Long), Hành Hương (Thuỷ Xuân), Biệt phủ Thảo Nhi (Cư Chánh, Thuỷ Bằng), Ngự Hà (Thuận Thành), Vỹ Dạ Xưa (Vi Dã), Khu du lịch nước khoáng nóng Mỹ An (Phú Dương, Phú Vang)... Những khu nhà rường hiện đại này vững tâm trước mùa mưa bão của Huế. Nhưng tính cách tâm linh của vùng tây nam Huế không những không được bảo vệ để khai thác phục vụ du lịch tâm linh mà trái lại đang bị tàn phá một cách thô bạo để bán đất chờ hình thành những khu phố kệch cỡm học làm sang như ở nhiều huyện lỵ, thị trấn mới mọc hiện nay.
Theo website Nét Cố đô
Nguồn video: clip.vn