Vườn quốc gia Cúc Phương nằm lọt thỏm trong lòng dãy núi Tam Điệp, tổng diện tích là 22.200ha trải dài trên địa phận 3 tỉnh Ninh Bình, Hoà Bình và Thanh Hoá.
Cúc Phương là khu bảo tồn thiên nhiên, khu rừng đặc dụng, và là vườn quốc gia đầu tiên tại Việt Nam. Đây là nơi mang nhiều giá trị lịch sử và là 1 địa điểm khảo cổ. Người ta đã phát hiện ra hàng loạt rìu đá, mũi tên đá, dao bằng vỏ sò và một số dụng cụ chứng tỏ con người đã từng sinh sống tại Cúc Phương từ 7.000 - 12.000 năm trước.
Thuộc địa hình Caxtơ nửa che phủ, Cúc Phương cũng có nhiều hang động đẹp như: động Sơn Cung, động Phò mã giáng... Và tuyến tham quan các hang động, tìm hiểu lịch sử khảo cổ tại Cúc Phương cũng là 1 trong các tuyến tham quan hữu ích và đầy thú vị.v Với đặc trưng là rừng mưa nhiệt đới, Cúc Phương hầu như xanh quanh năm, lại có quần thể động thực vật vô cùng phong phú và đa dạng.
Riêng về thảm thực vật, cho đến nay người ta đã thống kê được khoảng gần 2000 loài thực vật có mạch thuộc 887 chi trong 221 họ thực vật. Một môi trường nghiên cứu sinh học vô cùng lý tưởng.... do vậy mà, các tour chuyên đề nghiên cứu sinh học tại vườn quốc gia Cúc Phương cũng là 1 tour đặc biệt và thu hút nhiều nhà nghiên cứu trong lẫn ngoài nước tham gia!
Vườn thực vật được xây dựng từ năm 1975, là 1 trong những nổ lực của vườn quốc gia Cúc Phương nhằm bảo tồn nguồn gien các loài thực vật quý hiếm. Và đây cũng là nơi nuôi bán-hoang-dã một số loài động vật như: Voọc, vượn, hươu, nai...
Nhắc đến động vật thì không thể quên khoe rằng Cúc Phương cũng đa dạng và phong phú về các loài động vật, đặc biệt là các loài chim, loài bò sát, loài lưỡng cư và côn trùng.
Và cũng chính sự thu hút này mà du khách khi đến với vườn quốc gia Cúc Phương thường hay đăng ký tham quan vườn đêm, để có cảm giác thực sự sống 1 đêm trong rừng, lắng nghe tiếng côn trùng rả rích, thót tim khi nghe tiếng sột soạt trong bụi cây ven lối mòn... và thi thoảng, nếu may mắn, đang trên lối đi, vài ba chú khỉ đột nhiên nhảy ra như chào đón...
Dãy núi Tam Điệp bao quanh vườn quốc gia Cúc Phương là dãy núi đá vôi, thuộc địa hình Karst tự nhiên. Và chính địa hình Karst này lại ảnh hưởng rõ nét đến hệ thống thủy văn của Cúc Phương.
Phần lớn nước trong vườn quốc gia đều trôi tuột theo các mạch nước ngầm chằng chịt, rút đi rất nhanh, rồi chảy ra các khe nhỏ ở dọc theo hai bên sườn của vườn quốc gia. Do vậy mà trong vườn quốc gia không có các ao hồ tự nhiên, chỉ có một dòng sông duy nhất, đó là sông Bưởi. Theo dòng sông Bưởi này, các bạn sẽ đến được bản... nơi có rất đông người Mường sinh sống.
Bất cứ ai yêu thiên nhiên, yêu rừng, khi đến với Cúc Phương cũng đều được đón chào bởi không gian khoáng đạt bao la và xanh mát. Bao lo toan thường nhật sẽ như vừa vứt lại sau lưng. Tâm hồn trở nên bình yên, thanh thản và tươi mới.
Nguồn: Sức sống mới